| تبليغات | X |
اعتماد ملی : اردشیر محصص از قافله سالاران کاریکاتور ، طرح و هنرهای تجسمی ایران ، پنجشنبه شب در سن هفتاد سالگی و در غربت ، پس از گذراندن دوران طولانی کسالت ، رخ در نقاب خاک کشید. این هنرمند پرآوازه ایرانی 18 شهریور 1317 از مادری شاعر و پدری قاضی در رشت به دنیا آمد . اردشیر 3 ساله بود که به همراه برادر بزرگ ترش به تماشای سریال مشهور ( بلای جان نازی ها ) رفته بود ، زمانی که از سینما برگشت در منزل از او درباره ی داستان فیلم سوالاتی کردند و چون او نمی توانست ماجرای فیلم را شرح دهد آنچه را دیده بود روی کاغذ طراحی کرد . این اولین طراحی محصص بود و آغاز راهی که بعدها او را به مشهورترن طراحان ایران و جهان مبدل ساخت . محصص در مجلات و روزنامه های مختلفی از جمله " کتاب جمعه " و " کیهان " به فعالیت مشغول شد .وی کتاب های زیادی منتشر که می توان به با اردشیر و صورتک هایش , اردشیر و هوای توفانی ، تشریفات ، شناسنامه ، لحظه ها ، وقایق اتفاقیه طرح آزاد ، کافرنامه ، دیباچه و تبریکات اشاره کرد . محصص به آثار استاینبرگ علاقه خاصی داشت و طنز در آثار بوش ، بروگل ، گویا ، دومیه ، انسور ، پیکاسو ، شاگال ، یونسکو ، بکت و فلینی را می ستود . او سال های پس از انقلاب را در نیویورک سپری کرد و بر اثر بیماری ، فلج شد . محصص تا انتها با وجود بیماری به خلق آثار کاریکاتور و طراحی پرداخت . آخرین نمایشگاه از آثارش طی خردادماه امسال در نیویورک برگزار شد .
به همت خانه کاریکاتور اصفهان و خانه کاریکاتور ایران ، برگزیده یی از نمایشگاه سالانه ی کاریکاتور اصفهان از ششم تا پانزدهم مهرماه در محل گالری خانه کاریکاتور ایران برپا گردید . در این نمایشگاه تعداد ۴۴ اثر کاریکاتور و تصویرسازی از ۳۲ هنرمند ، در دو بخش آزاد و موضوعی ( دوستت دارم اصفهان ) به نمایش درآمده است .
مکان : خیابان کریم خان زند . پارک مریم . گالری خانه کاریکاتور ایران / ساعت های بازدید در ماه رمضان : ۹ صبح تا ۱۳ / ساعت های بازدید بعد از ماه رمضان : ۹ صبح تا ۱۷
اسامی شرکت کنندگان در این نمایشگاه : مرتضی آکوچکیان / علی اسدی / فرهاد بردبار / سعید بهداد / پیام پورفلاح / بهروز پبدنی / مهدی تمیزی / سعید جانقربان / مجتبی حیدرپناه / احسان خردمند / هاجر دهقانیان / غزاله دهقانی / رضا زائرحیدری / پری زنگنه / افشین شمس / وحید شریفی / امیرمالک صالحی / حسین صافی / بهروز صادقی / اصغر صفار / مسعود ضیایی / علی محمدی / امین مویدی / عباس محمدی / مرجان ملک محمودی / مریم مهدویان / هادی میرزاآقایی / آیت نادری / علی هاشمی شهرکی / مهری یاوری / مهناز یزدانی / محمد یوسفی
توضیح واضحات است اگر این جمله مکرر را باز هم تکرار کنیم که شاکله کارتون عبارتند از :
اما برای مدخل این بحث گریزی از آن نیست که مرتکب این تکرار مکررات شویم . بعضی حرفها از بس مکرر و بدیهی است فراموش می شود و گویا این تعریف بدیهی مکرر هم از این قاعده مستثنی نیست و گاهی به عمد یا به سهو مد نظر قرار نمی گیرد تا جایی که شاکله های اصلی هنر کارتون محل نزاع و جدال می شوند و منجر به ایجاد دو طیف و دودیدگاه در عرصه این هنر می گردد.
عده ای برای گریز از آسیب ضعف طراحی در کارتون ،بر تکنیک تاکید و تمرکز دارند و ناخوداگاه سوژه را قربانی می کنند و بر این دیدگاه اصرار می ورزند و ان را ترویج می کنند این گروه به استناد اینکه کارتون نیز جزیی از هنرهای تجسمی است و ناگزیر باید از زیبایی و تکنیک و اصول طراحی بهرمند باشند بر نظر خود پافشاری می نمایند .
عده ای نیز با انتقاد از وضعیت پیش آمده و جهت گیری کارتون بسوی تکنیک گرایی مطلق ،ضعف طراحی شان را با تاکید بر سوژه می پوشانند .این گروه سوژه را جزء لاینفک هنر کارتون می دانند و با این استدلال ، تکنیک را به حاشیه می رانند از آنجائی که ما ایرانی ها عادت نداریم وسط پشت بام بایستیم و جانب اعتدال را نگاه داریم همواره درگیر مباحثی از این دست هستیم .
می شود از دو طرف پشت بام نیافتاد و با حفظ جانب اعتدال به تعریف دقیق و منطقی و همه جانبه از هنر کارتون رسید و با نگاه به این تعریف ضعفها را اصلاح کرد .
من به جد معتقدم جامعه کاریکاتور و کارتون کشور خصوصاً جوانترها دچار توهم خود بزرگ بینی و مطلق انگاری است و این نقیصه بزرگ منجر به توجیه ضعف چه در طراحی و تکنیک و چه در سوژه یابی و سفسطه می شود .
کارتون ایرا ن از یک سو دچار ضعف طراحی است برخی از نمایشگاهها خصوصا در شهرستانها و برخی از آثار چاپ شده در بولتن ها و کاتالوگ ها و حتی مطبوعات این ضعف را فریاد می زند .
عدم امکان نظارت کیفی در فضای مجازی منجر به ایجاد وب لاگها و وب سایتهای فراوانی است که نام کارتون و کاریکاتور را به یدک می کشند و با توهم فراوان و به پشتوانه برخی عناوین تو خالی که این روزها زیاد شده است آثاری را ارائه می دهند که از اصول اولیه هنرهای تجسمی بی بهره است و این ذهنیت را تقویت می کند که اگر بلد نیستی طراحی کنی و حوصله تمرین و آموزش هم نداری و می خواهی به راحتی و به زودی دیده شوی ، به سراغ کاریکاتور و کارتون برو کاریکاتوریست شدن به خاطر عدم نیاز به طراحی آسان و سهل الوصول است .
عجبا که این گروه به استناد آثار بزرگانی چون وزنیاک،دکلوزو ،توپور،سینه ،آندره فرانسوا، تومی اونگر و با مقایسه خود با ایشان سادگی را با ضعف طراحی همردیف می پندارد و خود را توجیه می کنند در صورتیکه همه می دانند رسیدن به سادگی خود نمایانگر توان و شناخت دقیق طراحی است مگر می توان در سادگی به اوج رسید و با چند خط منظو رخویش را بیان کرد اما از طراحی بی بهره بود .مگر می توان آگاهانه در خط و رنگ و فضا صرفه جویی کرد اما خط و رنگ و فضا را نشناخت
اگر حتی معتقد به سوژه گرایی نیز باشیم باید بپذیریم که برای تسهیل ارتباط مخاطب با سوژه لازم است عناصر و تکنیک طراحی را به خوبی بشناسیم بسیاری از کارتونها که بخاطر ضعف طراحی سوژه را به هدر داده اند و مخاطب بدلیل نا زیبایی کار اساساً با ان ارتباطی برقرار نمی کند تا به لایه سوژه تفکر و پیام و خنده برسد این ضعف نه به اسانی اما مشخصا با تمرین و مداومت قابل حل است نیازی به توجیه و تفسیر هم ندارد !
از سوی دیگر ، کارتون ایران دچار ضعف سوژه است در بسیاری از نمایشگاه های کارتون با اسکیسهای اغراق امیز مواجه می شوید که هیچ سوژه ای دربر ندارد و گویی برای به رخ کشیدن توان طراحی صاحب اثر به روی دیوار رفته است سوژه های بسیاری معمولی و دست یافتنی به مدد تکنیک و پردازش و زوایا و پرسپکتیو عجیب و غریب و رنگ امیزی جذاب بعنوان اثری هنری بر روی دیوار نمایشگاهها و یا روی جلد مجلات خود نمایی می کند و کارتونیست تازه کار و مستعد را ناخوداگاه به سوی تکنیک گرایی مطلق رهنمون می شود .
مخاطب نه با سوژه کارتون که با تکنیک و پردازش کار ارتباط برقرار می کند و بی انکه پیامی بگیرد یا لبخندی بزند قدرت طراحی صاحب اثر را تحسین می کند در صورتیکه مخاطب بدون انکه گمراه یا گیج شود بایدبه آسانی و سهولت و سرعت با سوژه کار ارتباط بگیرد و فکر کند و دریابد و با لذت کشف و شهود در این فرایند هنری با صاحب اثر شریک شود .
مرگ یک اثر کارتون زمانی است که نتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند و تفکر و پیام و خنده مستتر در اثر را انتقال دهد طبعا زمانیکه مخاطب صرفا از تکنیک کار لذت ببرد و بدون انکه سراغی از موصوع و سوژه بگیرد از کنار کار رد شود به این معناست که صاحب اثر در ارائه یک اثر کارتون موفق نبوده است هر چند که قدرت و توان طراحی اش شگفت انگیز و تحسین برانگیز باشد .
ضعف سوژه اگر چه می تواند بدلیل عدم خلاقیت با بی بهرگی از استعداد طنز و شوخی باشد اما به زعم نگارنده بیش از هر چیز بدلیل تهی بودن هنر مندان است مطالعه و دقت نظر و کنکاش و دغدغه می تواند این ضعف راجبران کند کارتونیست ناچار باید حرفی برای گفتن و دغدغه ای در ذهن داشته باشد که آن را با پوشش طنز انتقال دهد در صورتی که حرفی برای گفتن نباشد چگونه می توان انتظار مفاهیم عمیق در اثر هنری داشت کارتون زاییده ذهن خلاق و دردمند و مملو از اطلاعات و حرف است. آن حرفهایی که دیگران نمی توانند بزنند و تو باید تصویرش کنی .
نتیجه اینکه : تعریف کارتون مشخص است شاکله این هنر بر دو اصل تکنیک و موضوع استوار است ضعف هریک از این اصول منجر به ضعف کل اثر خواهد شد لذا نه تنها جدال و تعارضی در این بین نیست که این هر دو مکمل همند و کارتونیست موظف به رعایت آنهاست .